china turkey solidarity2

Çin'de virüsün yayılması nasıl yavaşladı ?

Nurzen Amuran sordu, Xue Wen Cheng yanıtladı...

Bütün dünyanın tek gündemi var: "Coronavirüsden nasıl kurtulabiliriz?" Ülkeler, bir yanda hastalıkla mücadeleyi sürdürürken, öte yanda sosyal devletin ne denli önemli olduğunu da anladılar. Bize lazım olan ise, dini duyguları kalplerde saklayıp bilimin gereklerinin yapılmasıdır. Ne cami ne hac ne de umre. Bu ekonomik kriz sürecinde beklenen, Diyanete, bazı vakıflara giden bir kısım gelirlerin sağlığa aktarılmasıdır. Yatırımların bir süre ertelenmesidir. Yetkililerin, "Devletimiz, salgınla mücadele ederken, üretim ve yatırımları da yapabilecek güçtedir" diyerek Kanal İstanbul ihalesini öne çıkarmalarına itiraz bu yüzden haklılık taşıyor. Öncelikle, "Yaşatmak için yaşamak istiyoruz" sloganıyla acil taleplerini dile getiren sağlık çalışanlarının, uzun süreli ihtiyaçlarını karşılama zamanı. Barış Pehlivan, Barış Terkoğlu, Murat Ağırel, Hülya Kılınç ve diğer gazetecilere yapılan hukuksuz haksızlıkların giderilme zamanı. Halkın acil ihtiyaçlarını sağlayacak önlemleri de alma zamanı.

Bugün Çin'in Pekin eyaleti Qinhungdao kentinden bir konuğumuz var. Birkaç gün önce sokağa çıkma yasağı kaldırılan kentte, salgın sırasında nasıl ne gibi önlemler alındığını çevirmen Xue Wen Cheng'e soracağız. Önce size Xue Wen Cheng'i biraz tanıtmak istiyorum.

Xue Wen Cheng'i Ankara'da tanıdım. 16 yaşında Türkiye'ye geldi. A.Ü. DTCF'ni bitirdikten sonra, tercüman olarak çalışmaya başladı. Xue Wen Cheng'le ilgili kısa bir anekdotu da paylaşmak istiyorum. Birkaç yıl önce, Türkiye'de çalışan Pekinli bir mühendisle evlendi. Çin'de yaptığı görkemli düğün merasimini yeterli bulmadı, Ankara'da Atatürk Orman Çiftliğinde bir restorantta Türk geleneklerine uygun bir düğün daha yaptı. Düğün öncesi kına gecesine uygun kıyafetlerle kına yaktı. Gelen Çinli dostlarına ve Çin Büyükelçiliğindeki bazı görevlilere gerçek bir Türk düğününü tanıttı. "Neden Atatürk Orman Çiftliği’nde bu düğünü yaptınız?" diye sorduğum zaman verdiği yanıtı unutamam: "Mustafa Kemal Atatürk de bu çiftlikte mutlu oluyormuş. Onun için tercih ettim" demişti. Ankara'da doğan iki yaşındaki oğlu Kağan'la birlikte, 15 Aralıkta Qinhuangdao kentine tatil için gitti. Tam o dönemde Coronavirüs salgını başladı ve uzun süre Pekin'de anneannesinin evinde yaşadı. Her şey düzelinceye kadar Çin’de kalacak. Kendisiyle İnternet aracılığıyla kısa bir söyleşi yaptık.

Bu söyleşiyi sizlerle paylaşmak istiyorum.

Nurzen AMURAN >>> Xue Wen Cheng, ilk coronavirüsten nasıl haberdar oldunuz, yetkililer coronavirüsle ilgili bilgi verirken nelere özen gösterdiler?

Xue Wen CHENG >>> Coronavirüsü ilk olarak günlük haberlerden öğrendik, fakat önceleri çok ciddiye almadık, ama kısa bir süre sonra çabuk bulaşan bir virüs olduğunu ve hızla ölüme götürdüğünü duyunca işin vahametini anladık. Ölü sayısı da giderek artıyordu... O saatten sonra ciddi davranılmaya başlandı. Yetkililer herkesin maske takmasını, sık sık ellerin yıkanmasını, evlerin sürekli havalandırılmasını, toplu halde bir araya gelinmemesini istediler.

Nurzen AMURAN >>> Bu virüsün Wuhan'da çıkmasının özel bir sebebi var mı, yoksa rastlantı mı? Yetkililer ne diyor, sizler ne düşünüyorsunuz?

Xue Wen CHENG >>> Uzmanlar, "virüs Wuhan'dan çıkmamış olabilir" diyorlar. Tabii şu anda yaptıkları araştırmalar sonucunda böyle söylüyorlar. Ben de aynı düşüncedeyim. Sözgelimi ilk Coronavirüse yakalananlar arasında Wuhan ile hiç ilgisi olmayanlar da oldu. Sadece Wuhan'da patladı. Ben bütün dünyanın gözetim altında olduğunu düşünüyorum.

Nurzen AMURAN >>> Yabani hayvanlardan geçtiği söylenmişti. Olabilir mi?

Xue Wen CHENG >>> Virüsün yabani hayvan etlerinden geçtiği haberi Coronavirüs ilk çıktığı zaman söylenmişti. Ama gerçeğin öyle olmadığı, zaman geçtikçe netleşiyor. Bu konuda yetkililer, bilim adamları açıklama yapıncaya kadar tahminleri söylemeyi doğru bulmuyorum.

Ancak yeri geldiği için bir konuya açıklık getirmek istiyorum. Sosyal medyada ve ikili ilişkilerde beni çok inciten yorumlar da var. Özellikle sizin aracılığınızla yabani hayvanların yenmesi konusunda ülkemi, insanlarımı savunmak isterim. Yabani hayvan etleri sadece Çin’de yenilmemektedir. Çin'in çevresinde bulunan ülkelerde daha abartılı bir şekilde evcil ve yabani hayvan yediklerini ben Cheng olarak biliyorum. Bizde zaten bu alışkanlık giderek azalmıştır, belli bölgelerde tek tük rastlanmaktadır. Her bölgede yenilmiyor. Bütün dünya bunu biliyor. Eğer bir insan buna inanamamışsa ve ikna olmuyorsa o insan bana göre cahildir. İçimi acıtan Türkiye'de okula giden bir Çinli çocuğa, "evde yarasa pişiriyor musunuz" diye alaylı bir şekilde sormuşlar. Çocuk da üzülmüş, ben de çok üzüldüm. Bu söylemi alayın ötesinde hakaret kabul ederim. Bütün dünya artık gerçekleri biliyor. Bu virüsle mücadele sonunda gerçekleri herkes görecek, duyacak.

Nurzen AMURAN >>> Bu konudaki duyarlılığınızı biliyorum. O söyleyenin de sizin deyişinizle cahil olduğunu kabul edelim. Bu söyleşiyle de yabani hayvan etleriyle ilgili yorumlara da açıklama getirmiş oldunuz.

Xue Wen CHENG >>> Bu konuda sadece bir cümle söyleyeceğim: Uzmanlar, yetkililer Wuhan'ın, coronavirüsü bulaştıran değil, “BULAŞTIRILAN YER” olduğunu söylüyorlar. Zaman içinde gerçekler ortaya çıkacak. Biz de bir söz vardır. "Hiç bir zaman uyuma numarası yapan birini uyandıramazsın" derler. Zaman her şeyi açığa çıkaracak.

Nurzen AMURAN >>> Wuhan'da salgın ortaya çıktığı anda sahra hastanelerinin hemen kurulması, sağlık personelinin ihtiyaç duyduğu tıbbi araç gerecin anında devreye sokulması SARS salgınından sonraki bir tecrübe mi?

Xue Wen CHENG >>> Kesinlikle. Geçmişte yaşadığımız salgınlardan sonra ne yapılması gerektiğini öğrendik. Tecrübe kazandık, yetkililer yanında halkımız da bu tip salgınlarda ne yapılacağını o yaşanan deneyimle gördü. İşte bu nedenle tüm halkımız bir arada hareket ettiler, önlemlere uydular, sonunda yükselişi azalttık.

Nurzen AMURAN >>> Çin hükümeti, ilk olarak nelere uyulmasını istemişti?

Xue Wen CHENG >>> Biraz önce dediğimiz gibi maske takılmasını bir arada bulunmamayı yakın temasın olmamasını ellerin sık sık yıkanmasını, en önemlisi de evlerin sık sık havalandırılmasını istedi.

Nurzen AMURAN >>> Bütün Çin eyaletlerinde sokağa çıkma yasağı uygulandı mı?

Xue Wen CHENG >>> Evet uygulandı. Çünkü sonucun ne olabileceği çok açık bir şekilde anlatıldı, duyuruldu. Elbette insanlarımız da bilinçli davrandılar, önlemlerini aldılar ve başka yerden dönenler için 14 gün karantinada kalmak gerektiği de bildirildi.

Nurzen AMURAN >>> İhtiyaçlarınızı nasıl karşıladınız, hangi alışveriş merkezleri açık tutuldu?

Xue Wen CHENG >>> Belli yerler açıktı ve internetten alışveriş yaptık. Siparişlerimizi oturduğumuz site girişine kadar getirdiler. Yere bırakıp çekiliyorlardı ve alışveriş yapan kapıyı açıp siparişlerini aldıktan sonra getiren de kapıdan ayrılıyordu. Her yerde temassız sipariş uygulandı.

Nurzen AMURAN >>> Pekin eyaletinde herkese corona testi yapıldı mı, hastalar nasıl tespit edildi?

Xue Wen CHENG >>> Her yerde dışarı çıkmak için izin belgeleri verildi. Ateş ölçülüp kontrol edildi. Bizim şehrimizde vaka sayısı az oldu, sadece bunu uyguladılar, vaka sayısının yoğun olduğu şehirlerde bunun dışında 4 günde bir, her aileden bir kişi dışarı çıkabildi. O da izin belgesiyle. Bu kural kesinlikle uygulandı.

Pekin'de herkese test yapılıp yapılmadığını sordunuz. Tam olarak bilmiyorum, normal koşullarda hastalanan bir kişi hastaneye gittiğinde ücretsiz tedavi görür, ancak salgından sonra hastalanıp hastaneye kaldırılan ve Coronavirüs tanısı konulan herkes hemen hastanede tutuldu ve çevresinde kimlerle temas kurmuşsa onlar araştırıldı. Karantina uygulamasına geçildi.

Bu arada şunu da söylemeliyim. Virüs vakalarının azlığına çokluğuna göre önlemler de farklı oldu. Benim bulunduğum kentte çok şükür vaka sayısı az oldu. Yaşadığımız sitenin yönetimi biraz önce dediğim gibi bize yazılı bir izin belgesi verdi. Giriş ve çıkışlarımızda bu izin belgesini göstermek zorundaydık. Siteye dönüşümüzde ateşimiz ölçülmekteydi.

Nurzen AMURAN >>> İstediğiniz anda maske, kolonya ve gerekli ilaçları; hijyen sağlayıcı temizlik malzemelerini kolaylıkla bulabildiniz mi?

Xue Wen CHENG >>> İlk dönemde, hepimize yetecek kadar maske yoktu. Ancak asıl korunması gerekenler hastanelerde bulunanlardı. Daha çok hastanede çalışanlara gönderildi. Diğer ihtiyaçlar zamanla giderildi. Ön safta çalışan cesur insanlar sayesinde ilaç ve malzeme gereksinimi sağlandı, sağlanmaya devam ediyor.

Nurzen AMURAN >>> Sizde karantina veya sokağa çıkma yasağına uymayanlar için uygulanan yasal yaptırımlar neler, ağır cezalar var mı?

Xue Wen CHENG >>> Aktif olarak beyan etmeyen, kasıtlı olarak bilgileri gizleyen veya karantina tıbbi gözlemini kabul etmeyi reddedenler için, salgının yayılmasına neden olan veya ciddi bulaşma tehlikesi olan taraflar ve akrabaları, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Bulaşıcı Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü Kanunun ve Çin Halk Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca soruşturulmaktadır. Yasal sorumluluk ve yasa uyarınca ilgili tazminat yükümlülüğü de yerine getirilmektedir.

Nurzen AMURAN >>> Bizim için çok önemli. Hastalığın azalmasında halkın disiplinli oluşunun kurallara sıkı sıkıya uymasının da rolü var mı?

Xue Wen CHENG >>> Elbette. Fedakar sağlık çalışanlarının tedavi için gösterdikleri fedakarlıkları, çabaları, gayretleri unutulamaz ama salgının yavaşlamasında rol alan en önemli neden Çin halkının bilinçli davranmasıdır. Çok disiplinli bir şekilde kurallara uyduk. Bu da virüsün yayılmasını yavaşlattı.

Nurzen AMURAN >>> Binlerce yıldan bu yana devam eden “Tamamlayıcı Tıp” Çin'in sağlık sektöründe önemli bir yer tutuyor. Bugün bu salgın sırasında iyileşen hastalar üzerinde "Tamamlayıcı Tıp"dan da yararlanıldı mı?

Xue Wen CHENG >>> O konuda fazla bir bilgim yok. Ama duyduklarıma ve okuduklarıma göre hastayı iyileştirmek ve virüsü yenmek için tamamlayıcı tıptan da yararlanılmış. Halen Bilimsel çalışmalar büyük bir hızla devam etmekte.

Nurzen AMURAN >>> Evlerinizde kaldığınız sürece bünyenizi güçlendirmek için nasıl bir beslenme programı uyguladınız?

Xue Wen CHENG >>> Bitki çayı içtik, bol bol su tükettik, sebzeleri iyice yıkadıktan sonra pişirdik. Et ve yumurtayı da tam pişirdikten sonra sofraya koyduk. Meyveler de çok titiz yıkanarak yenildi.

Nurzen AMURAN >>> Wuhan'a diğer kentlerden 40 bin sağlık personelinin gittiğini duymuştuk. Fedakarca çalıştılar ama tehlike sona erdikten sonra kentlerine dönerken birer kahraman gibi uğurlandılar. Çin hükümeti sağlık personelinin motivasyonunu artırmak için neler yapıyor?

Xue Wen CHENG >>> Hep şu cümleyi duydum: "Üstümdeki kıyafeti (beyaz önlük) hak etmem gerek." Bir Çin atasözün de şöyle bir cümle vardır: "Büyük felaket önünde, herkesin sorumluğu vardır." Okuduğum bir habere göre Hükümet motivasyonlarını artırmak için sağlık personeline maddi destekte bulunuyormuş.

Nurzen AMURAN >>> Coronavirüsle ilgili yapılan araştırmalarda Çin öncü oldu. Çin basınında gerek ilaç ve gerekse aşı konusunda neler yazılıyor?

Xue Wen CHENG >>> Şu anda, yerli işletmeler Devlet İlaç İdaresi'nden ilaç tescil onayını almış ve seri üretime geçmişler. Bir sonraki adımda, bilimsel araştırma ekibi Wuhan'daki araştırma sonuçlarının uygulanmasını daha da teşvik edecek ve mevcut uluslararası salgın durumuna yanıt olarak bir "Çin iyileştirici tedavi planı başlatacakmış.”

Aşı çalışmaları ise sorunsuz bir şekilde ilerliyor ve Ar-Ge ekiplerinin çoğu preklinik araştırmalarını Nisan ayında tamamlayabilir ve yavaş yavaş klinik denemelere başlayabilir deniliyor.

Nurzen AMURAN >>> Çin'le Türkiye arasında salgın sürecinde sıkı bir işbirliği gelişti. Sadece bilgi alışverişi miydi?

Xue Wen CHENG >>> Hayır sadece bilgi değil. Türkiye devleti olarak TIKA ve IGA acil ihtiyaçlar için Çin'e büyük miktarda malzeme bağışladı.

Ankara Çinliler Dayanışma Derneği, İstanbul Çinli İş adamları ve Sanayicileri Derneği, Çin Sanayi İşadamları Derneği ve Türkiye'de yaşayan Çinliler ve çok sayıda Çinli şirketler virüsün çıktığı ilk andan itibaren memleketimize büyük miktarda maddi ve malzeme bağışı yaptılar ve yapmaya devam ediyorlar.

Şimdi virüs Çin'de biraz dinlenmiş oldu, ama Türkiye'de çok hızlı yayılmaktadır,​ Çin Sanayi ve İşadamları Derneği, Türkiye'ye Coronavirüs salgınıyla mücadeleyi desteklemek amacıyla bir bağış toplama girişimi başlattı. Çok sayıda Çinli şirketler, Türkiye'de yaşayan Çinliler ve okuyan öğrenciler bağış yapıyorlar ve toplama çalışmaları devam ediyor… Çünkü, “İyi dost kara günde belli olur.”

Nurzen AMURAN >>> Küçük bir oğlunuz var. İzleyicilerimize O'nun bir video'sunu izlettireceğim. Dışarda taktığınız maskeyi çıkarmaya teşebbüs dahi etmiyor. Kurallara uyuyor, değil mi?

Xue Wen CHENG >>> Henüz küçük olduğu için durumu tam anlamamış olabilir. Ama hiçbir şey anlamıyor da değil, güzelce açıkladığımızda öğreniyor ve etrafına da öğretiyor.

Nurzen AMURAN >>> Kağan'ı bahçeden eve döndüğünüzde hemen banyoya mı sokuyorsunuz?

Xue Wen CHENG >>> Elbette. Arkadaşı ile dolaşıyor ama arkadaşı sağlıklı olduğu için el ele dolaşıyorlar. Zaten biraz hasta olan çocuklar dahi hemen evde karantinaya alınıyorlar.

cheng et son enfant1

Nurzen AMURAN >>> Türkiye'yi özlediniz mi?

Xue Wen CHENG >>> Evet çok özledim, virüs Çin'de hızlı yaygınlaştığı dönemlerde Türkiye'de olan ailem ve arkadaşlarım günde birkaç kez benimle bağlantı kurmaya çalıştılar. Tüm Çin için dua ettiler. Şimdi virüs Çin'de biraz dinlenmiş oldu, ama Türkiye'de çok hızlı yayılmakta. Biz de burada, ailem, arkadaşlarım, tüm Türkiyem için dua ediyoruz. Sağlıklı günlerde en yakın sürede yeniden kavuşacağız.

cheng et son enfant2

Nurzen AMURAN >>> Uzun yıllar Türkiye'de yaşadınız. Yeniden buraya döneceksiniz, en çok hangi Türk yemeklerini özlediniz?

Xue Wen CHENG >>> Etli dolmaya bayılırım. Çok özledim. Ama her Çinli sevmeyebilir, Türkiye'ye gelen tüm arkadaşlarıma kebap ve Antep Urfalı yemekleri ikram ederim.

Nurzen AMURAN >>> Türk halkına coronavirüs nedeniyle neler tavsiye edersiniz, uyarılarınız olacak mı?

Xue Wen CHENG >>> Koronavirüsü bulaştırmanın üç ana yolu vardır:

Koronavirüs ağızdaki sıvı yoluyla bulaşabilir. Yanak yanağa öpüşmeyi, sarılmayı Türkler sever. Kesinlikle öpüşmeyin. 2 metre mesafeli davranın. Hasta olduğunu tahmin ettiğiniz kişilere karşı önlem olarak mutlaka maske takın.

Damlacıklar ayrıca koronavirüsün bulaşma modlarından biridir. Bazen metroda ve kamusal alanlarda, koronavirüs ile enfekte olmuş bir kişi virüsü hapşırma yoluyla yayabilir.

Kamu araç ve toplu taşıta mümkünse binmeyin.

Ulusunuzu düşünüyorsanız kendinizi riskli yerlerden koruyun. Sadece sizin değil halkınızın güvenliği için, onların hayatı için..

Nurzen AMURAN >>> Burada yetkililer de aynı uyarıları yapıyorlar. Sağlıklı günlerde Ankara'da buluşmak üzere kendinize dikkat edin. Teşekkürler.

Xue Wen CHENG >>> Ben teşekkür ederim. Türkiyem için dua ediyorum.

Söyleşi - Nurzen AMURAN – 29 Mart 2020 – Odatv4

Son Yazılar